Artykuł stanowi próbę namysłu nad aktualną rolą uniwersytetu jako instytucji współtworzącej kulturę i odpowiedzialność intelektualną, podejmując pytanie: czy uniwersytet wciąż jest przestrzenią kultury w sensie duchowym i etycznym? Refleksja ta opiera się na analizie dwóch kontrastowych, lecz komplementarnych ujęć: książki "Nie dla zysku. Dlaczego demokracja potrzebuje humanistów" Marthy C. Nussbaum oraz rektorskiego wystąpienia Martina Heideggera z 1933 roku, odczytanego w perspektywie krytycznej. ; Nussbaum diagnozuje kryzys humanistyki jako rezultat podporządkowania edukacji logice rynku i utraty wymiaru obywatelskiego. Heidegger, mimo historycznego uwikłania swej mowy w kontekst ideologiczny, wskazuje na konieczność powrotu do pytania o istotę nauki i duchowe zadanie myślenia. Zestawienie tych dwóch stanowisk pozwala uchwycić napięcie między etycznym i hermeneutycznym rozumieniem misji uniwersytetu. ; Artykuł dowodzi, że troska o humanistykę wykracza poza akademickie interesy - stanowi warunek trwania kultury demokratycznej oraz zachowania uniwersytetu jako miejsca formowania odpowiedzialnej świadomości. Analiza ma charakter filozoficzno-hermeneutyczny i stanowi głos w debacie o kondycji współczesnej humanistyki.
The article attempts to reflect on the current role of the university as an institution that contributes to culture and bears intellectual responsibility, addressing the question of whether the university remains a place of culture in the spiritual and ethical sense. This reflection is based on an analysis of two contrasting yet complementary perspectives: Martha C. Nussbaum`s book "Not for Profit: Why Democracy Needs the Humanities" and Martin Heidegger`s 1933 rectorial address, interpreted from a critical standpoint. ; Nussbaum diagnoses the crisis of the humanities as a consequence of subordinating education to market logic and the loss of its civic dimension. Heidegger, despite the historical entanglement of his speech in an ideological context, points to the necessity of returning to the question of the essence of science and the spiritual task of thinking. Juxtaposing these two positions makes it possible to capture the tension between ethical and hermeneutic understandings of the university`s mission. ; The article argues that concern for the humanities goes beyond academic interests; it is a condition for the survival of democratic culture and the preservation of the university as a place for the formation of responsible consciousness. The analysis adopts a philosophical-hermeneutic approach and contributes to the debate on the condition of contemporary humanities.
Zielona Góra: Lubuskie Towarzystwo Naukowe ; Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski, Wydział Nauk Społecznych
Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego
Mar 27, 2026
Mar 27, 2026
0
https://www.zbc.uz.zgora.pl/publication/105911
Abramova, Mariya Alekseevna Krasheninnikov, Valeriy Vasilievich Kamenev, Roman Vladimirovich Farnicka, Marzanna - red.
Oleksiuk, Marcin Szastaj, Paulina Bąbka, Jarosław - red Kowalska, Ewa - red.
Kaczor, Monika Kaczor, Monika - red. nauk. Seul, Anastazja - red. nauk.
Kaczor, Monika Kaczor, Monika - red. nauk. Kładoczny, Piotr - red. nauk.
Kaczor, Monika Gorzelana, Joanna - red. nauk. Kaczor, Monika - red. nauk. Seul, Anastazja - red. nauk.
Czerepaniak-Walczak, Maria Bochno, Ewa - red.
Kaczor, Monika Sztyber, Radosław - red. nacz.