Object

Title: Stalinowskie represje wobec Edwarda Kuli, nauczyciela historii, w świetle dokumentów Wojskowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze = Stalinist repression against history teacher Edward Kula in the light of files of Circuit Military Court in Zielona Góra

Creator:

Budniak, Marek

Date:

2018

Resource Type:

artykuł

Group publication title:

In Gremium, t. 12

Abstract_pl:

Życie Edwarda Kuli, nauczyciela historii, dyrektora szkoły, zasługuje na opisanie nie tylko dlatego, że stał się ofiarą stalinowskiego terroru, wymierzonego w ideologicznych przeciwników - za takiego uznały go organy komunistycznej sprawiedliwości - ale również dlatego, że uczyniono go obywatelem drugiej kategorii, który po odbyciu kary więzienia zmuszony był do życia na marginesie społecznym. ; Jego droga była szczególna. Będąc synem chłopa małorolnego, przeszedł wszystkie szczeble edukacji II Rzeczypospolitej, zostając ostateczne absolwentem kierunku historii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jesienią 1945 r. przyjechał do Zielonej Góry i rozpoczął swoją karierą zawodową nauczyciela historii, a następnie dyrektora Szkoły Przemysłowej. Urząd Bezpieczeństwa interesował się nim ze względu na jego wojenne związki z Narodowymi Siłami Zbrojnymi. ; Edward Kula po kilku latach pracy zdobył silną pozycję i autorytet wśród uczniów i nauczycieli. Władzę to niepokoiło tym bardziej, że nie należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Postanowiono usunąć niewygodnego dyrektora, wykorzystując do tego celu zeznania dziewięciu uczniów, którzy opowiedzieli funkcjonariuszom UB o tym, że "nie nauczał właściwej historii Polski, bo mówił inaczej niż pisano w gazetach i mówiono w radiu". ; Na jego rozprawie (styczeń 1951 r.) pojawili się również uczniowie, którzy przed sędzią wojskowym bronili swojego dyrektora, mówiąc, że "nigdy nie słyszeli, aby źle prowadził swoje wykłady i mówił coś niewłaściwego pod adresem Polski Ludowej". Sędzia dał wiarę jednak uczniom oskarżającym i skazał Kulę na 4 lata więzienia. Po odbytej karze, Kula nigdy nie odzyskał już utraconej pozycji społecznej. ; Stan ten trwał do 1991 r., kiedy Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze unieważnił wyrok, stwierdzając, że "prowadząc wykłady z historii", walczył o niepodległy byt Państwa Polskiego. Po latach, dzięki dwóm z żyjących uczniów - Walerianowi Piotrowskiemu i Wilhelmowi Skibińskiemu - została przywrócona pamięć niepokornego nauczyciela. W 2016 r. usłyszałem jego historię. Badając akta Wojskowego Sądu Rejonowego w Zielonej Górze, dotarłem do teczki "Sprawa karna przeciwko Edwardowi Kuli".

Abstract:

The life of Edward Kula, a History and head teacher, deserves describing not only because he became a victim of Stalinist terror, directed at its ideological opponents, as he had been named by the communist authorities, but also because he was made a second-class citizen who, having served a prison sentence, was made to live a life of a social outcast. ; His life was exceptional. A son of a smallholder, he progressed through all the levels of education in interwar Poland, obtaining a degree in History at Jagiellonian University. In the autumn of 1945 he arrived in Zielona Góra to begin his career as a History teacher, later becoming the head teacher of a school of industry. He became of interest to the secret police for his connections with national armed forces during World War II. ; After a few years of work, Edward Kula earned a strong position as well as students? and teacher's high regard. This, as well as the fact that he was not a member of Polish United Workers' Party (PZPR), upset the authorities. A decision was taken to eliminate an inconvenient head teacher, using testimony of nine students, who testified that "he did not teach the right history of Poland, as what he said differed from what was written in the papers and said on the radio". ; Although students who defended their head teacher before a judge of a military court also appeared during his trial in January 1951, saying that they had "never heard him deliver his lectures badly or say anything inappropriate against People's Poland", the judge chose to believe the accusing students and sentenced Kula to four years of prison. Having served the sentence, he never recovered his lost social position. ; It was not until 1991 that the provincial court of Zielona Góra annulled the sentence, stating that while "giving his lectures in history" he fought for Poland's independence. Years later, thanks to his two surviving students - Walerian Piotrowski and Wilhelm Skibiński - a rebellious teacher has been commemorated. In 2016 I heard his story. While studying files of Military District Court in Zielona Góra, I found a file "Criminal case against Edward Kula".

Publisher:

Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego

Contributor:

Gillmeister, Andrzej - red.

Format:

application/pdf

Pages:

197-217

Source:

In Gremium : studia nad historią, kulturą i polityką, tom 12

Rights:

Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego

Oryginal Object Identifier:

P-2244/II/

Similar

This page uses 'cookies'. More information