Creator:

Wasilewski, Krzysztof

Contributor:

Kotlarek, Dawid - red. ; Buck, Andrzej - red. ; Bartkowiak, Przemysław - red.

Title:

Powstanie i rozwój kultury niezależnej w Gorzowie Wielkopolskim (1980-1989) = The emergence and development of independent culture in Gorzów Wielkopolski (1980-1989)

Group publication title:

Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze, z. 5

Subject and Keywords:

Gorzów Wielkopolski ; Radio Wolna Europa ; NSZZ Solidarność ; Ruch Młodzieży Niezależnej ; Federacja Młodzieży Walczącej ; Instytut Literacki Jerzego Giedroycia ; kultura niezależna ; prasa podziemna ; drugi obieg ; Kościół katolicki ; opozycja ; protest społeczny ; komunizm ; przemiany społeczne ; PRL ; Radio Free Europe ; solidarity ; independent culture ; underground press ; anti-communist opposition ; social changes ; Polish People's Republic

Abstract_pl:

Tekst opisuje rozwój kultury niezależnej w Gorzowie Wielkopolskim w latach 80. XX wieku, związanej głównie z działalnością opozycji demokratycznej i NSZZ "Solidarność". Ważną rolę odgrywała prasa podziemna, w tym pismo "Feniks", wydawane w warunkach konspiracyjnych dzięki zaangażowaniu działaczy opozycji i dobrowolnym składkom finansowym. Istotnym elementem aktywności były także niezależne organizacje młodzieżowe, takie jak Ruch Młodzieży Niezależnej, które prowadziły działalność edukacyjną i wydawniczą. Organizacje te tworzyły biblioteki, koła samokształceniowe oraz wydawały własne pisma, m.in. dwutygodnik "Szaniec". Pod koniec lat 80. kultura niezależna stała się ważną częścią życia społecznego miasta. Znaczącą rolę odgrywały publikacje drugiego obiegu oraz książki i czasopisma sprowadzane z zagranicy. Istotnym ośrodkiem życia opozycyjnego był Kościół katolicki, szczególnie gorzowska katedra, gdzie odbywały się spotkania i manifestacje. Ważnym źródłem informacji dla społeczeństwa były również audycje Radia Wolna Europa oraz publikacje emigracyjnych środowisk intelektualnych. Kultura niezależna przyczyniła się do wzrostu świadomości społecznej i odegrała istotną rolę w przemianach politycznych końca PRL.

Abstract:

The text describes the development of independent culture in Gorzów Wielkopolski in the 1980s, closely connected with the democratic opposition and the Solidarity movement. Underground press played an important role, particularly the journal "Feniks", produced clandestinely with the support of opposition activists and voluntary contributions. Independent youth organizations, such as the Independent Youth Movement, were also active and organized educational initiatives, libraries, and self-education circles. They published their own periodicals, including the biweekly "Szaniec". By the late 1980s, independent culture had become an important part of the city's social life. Underground publications and books from abroad circulated widely among residents. The Catholic Church, especially the Gorzów cathedral, served as a key center for opposition meetings and demonstrations. Radio Free Europe and publications from émigré intellectual circles were also important sources of uncensored information. Independent culture contributed to the growth of social awareness and played a significant role in the political transformations that led to the end of the communist system in Poland.

Publisher:

Zielona Góra: "Pro Libris" Wydawnictwo Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Zielonej Górze

Date:

2013

Resource Type:

artykuł

Format:

pdf

DOI:

10.64770/zsb2013a7

Pages:

99-116

Source:

Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze, z. 5

Language:

pol

License CC BY-NC-ND 4.0:

click here to follow the link

Rights:

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze