Creator:

Sztyber, Radosław

Contributor:

Kotlarek, Dawid - red. ; Buck, Andrzej - red. ; Bartkowiak, Przemysław - red.

Title:

Wokół dwóch broszur z czasów chocimskich bojóww 1621 roku (o potrzebie reedycji, relekturyi o niezbędnych rewizjach) = On two brochures from the time of the Chocim Battles in 1621 (on the need for re-edition, re-reading, and necessary revisions)

Group publication title:

Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze, z. 5

Subject and Keywords:

kampania chocimska (1621) ; literatura okolicznościowa ; druki ulotne ; krytyka edytorska ; propaganda ; sarmatyzm ; Chocim campaign ; occasion literature ; ephemeral prints ; editorial criticism ; sarmatism

Abstract_pl:

Artykuł stanowi krytyczną analizę dwóch broszur z 1621 roku, związanych z kampanią chocimską: anonimowych Rozmów świeżych o nowinach z Ukrainy, z Węgier i z Turek oraz Chorągwi sauromatckiej w Wołoszech Marcina Paszkowskiego. Autor podejmuje refleksję nad stanem badań nad staropolskimi drukami ulotnymi, wskazując na liczne błędy bibliograficzne, edytorskie i interpretacyjne obecne w dotychczasowych opracowaniach. Punktem wyjścia jest postulat rzetelnej metodologii badań nad dawnym drukiem, obejmującej dokładne ustalenia faktograficzne, analizę wariantów tekstu, kontekst historyczny oraz krytyczną weryfikację wcześniejszych ustaleń.W przypadku Rozmów autor wykazuje nieścisłości dotyczące liczby postaci dialogu, błędne interpretacje treści historycznych oraz rozbieżności w datowaniu utworu. Podważa także część ustaleń Juliusza Nowaka-Dłużewskiego, wskazując na mylne odczytania realiów historycznych i językowych. Autor dowodzi, że broszura ma charakter prognostyczny i propagandowy, a jej wymowa wpisuje się w nurt turcyków i literatury, wykorzystującej koncepcje historiozoficzne.Analiza Chorągwi sauromatckiej koncentruje się na błędach współczesnej reedycji oraz na kontrowersyjnej interpretacji ideowej wymowy utworu. Autor wskazuje na nieuprawnione modernizacje tekstu, pominięcia źródeł (m.in. diariusza Zbigniewskiego), a także na propagandowy charakter dzieła, które w istocie gloryfikuje pospolite ruszenie, mimo jego marginalnej roli w kampanii chocimskiej. Szczególną uwagę poświęca manipulacyjnej funkcji tytułu oraz apologetycznego przesłania broszury.Całość prowadzi do wniosku o konieczności ponownej edycji, uważnej lektury i rewizji ustaleń badawczych dotyczących staropolskich druków okolicznościowych.

Abstract:

The article presents a critical analysis of two pamphlets related to the 1621 Chocim campaign: the anonymous Rozmowy świeże o nowinach z Ukrainy, z Węgier i z Turek and Chorągiew sauromatcka w Wołoszech by Marcin Paszkowski. The author examines the state of research on early modern Polish ephemeral prints, highlighting numerous bibliographic, editorial, and interpretative errors. The starting point is a call for a rigorous methodology in the study of early printed materials, encompassing precise factual verification, analysis of textual variants, consideration of the historical context, and critical evaluation of previous findings.Regarding Rozmowy, the article corrects inaccuracies concerning the dialogue structure, dating, and historical content, challenging the findings of Juliusz Nowak-Dłużewski and demonstrating the text?s prognostic and propagandistic character. The analysis of Chorągiew identifies unauthorized modernizations in contemporary editions, omissions of key sources (i.a. the diary by Zbigniewski), and the manipulative function of the title, which serves to glorify the noble mass mobilization despite its marginal role in the Chocim campaign. The study concludes with a call for renewed, critical editions and a systematic revision of existing research on early modern occasion literature.

Publisher:

Zielona Góra: "Pro Libris" Wydawnictwo Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Zielonej Górze

Date:

2013

Resource Type:

artykuł

Format:

pdf

Pages:

25-41

Source:

Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze, z. 5

Language:

pol

License CC BY-NC-ND 4.0:

click here to follow the link

Rights:

Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze